OLİMPİYATLARDA KÜREK BRANŞINDA KADINLAR

Modern Olimpiyatlar 1896 Atina ile başladı, Kürek Yarışları programa alınmıştı ama hava muhalefeti nedeniyle yarışlar gerçekleşemedi.

Kürek Sporu ilk kez 1900 Paris Olimpiyatında yer aldı. Yarışlar sadece Erkekler kategorisinde gerçekleşti. Paris’e gelen 24 ülkeden 997 sporcunun sadece 22’si kadın idi.

Olimpik Kürekte erkek egemenliği 21. Olimpiyat Olan 1976 Montreal’e kadar devam etti. İlk Modern Olimpiyattan 80 yıl sonra Montreal’de Erkeklerde (Dört Çifte teknesinin eklenmesiyle) sekiz, Kadınlarda altı, toplam 14 tekne sınıfında kürek çekildi. Yarışlara 31 ülkeden 388 erkek, 205 kadın, toplam 593 kürekçi katıldı.  Erkekler 2000 m, Kadınlar 1000 metrelik parkurda yarıştılar. Montrealde Doğu Almanya Erkeklerde 2-, 2+, 4-, 4x, 8+, Kadınlarda 1x, 4+, 4x , 8+ yarışlarında Altın Madalya kazandı.

1980 Moskova Olimpiyatını birçok Batı Ülkesi protesto ederek katılmadı. Moskova’da (Erkeklerde 8, Kadınlarda 6) toplam 14 tekne sınıfında gerçekleşen yarışlara 25 ülkeden 313 Erkek, 157 Kadın, toplam 470 kürekçi katıldı. Erkeklerde 1x hariç bütün yarışları, Kadınlarda da altı yarışın dördünü Doğu Almanlar aldı.

1984 Los Angeles Olimpiyatına 14 tekne sınıfında yapılan yarışlara 38 ülkeden 286 Erkek, 161 Kadın, toplam 447 kürekçi katıldı. Doğu Almanya, Rusya, Bulgaristan gibi Demir Perde ülkelerinin katılmadığı yarışlarda boykota katılmadan gelen Romanya kadınlarda altı yarışın beşinde Altın Madalyanın sahibi oldu. Sadece 8+ yarışını Amerikan ekibi kazandı. Dünyanın gelmiş geçmiş en başarılı Kadın Kürekçisi olan Romanyalı Elisabeta Lipa Olimpiyatlarda kazanacağı beş altının ilkini burada kazandı. Los Angeles’te Kadınlar son kez 1000 metrelik parkurda yarıştılar.    

1988’de Seul’da yapılan 24. Olimpiyattan itibaren Kadınlar da 2000 metrelik parkurda yarışmaya başladılar. 14 tekne kategorisinde yapılan yarışlara 38 ülkeden 399 Erkek, 193 Kadın, toplam 592 kürekçi katıldı,

Bu arada Kürek Dünyasında önemli bir gelişme izlendi: Dünyanın en eski kürek yarışlarından bir olan Henley Kraliyet yarışlarında başladığı yıl 1839’dan 149 yıl sonra Kadınlar da yarışmaya başladılar.

1990 yılında Erkek ve Kadın Tek Çifteciler için World Cup yarışları organize edildi. Yarışlar üç ile altı etap arasında değişerek 1995 yılına kadar devam etti. 1997 yılından sonra günümüzde de yapılmakta olan üçayaklı World Cup yarışları başladı.

1992 Barselona Olimpiyatında yapılan kürek yarışlarına 45 ülkeden 437 erkek, 190 kadın, toplam 327 kürekçi katıldı. Elisabeta Lipa, Romanya adına Tek Çifteyi kazanarak madalya koleksiyonuna devam etti. Lipa, 1984’de 2X, 1992’de 1X, 1996-2000-2001’de 8+ teknelerinde birinci olarak beş altın madalya (ayrıca 2 Gümüş, 1 Bronz), toplam 8 Olimpik Madalya sahibi olacaktı. Barselona’da Kanada, hem Erkeklerde hem de Kadınlarda 8+ yarışını kazandı.

Türkiye Kürek tarihinde ilk kez Olimpiyatlara bir kürekçisini gönderdi. Ali Rıza Bilal bu güne kadar Olimpiyatlara katılan tek kürekçimiz oldu.

25. Olimpiyat olan Barselonada Erkekler İki Tek Dümencili, Dört Tek Dümencili ve Kadınlar Dört Tek Dümencisiz tekneleri son kez yarıştılar. Bundan 28 yıl sonra 2020 Tokyo Olimpiyatında Kadınlar 4- teknesi tekrar yarışlara dahil edilecekti.

1996 Atlanta Olimpiyatında yapılan kürek yarışlarına 45 ülkeden 403 erkek, 205 kadın, toplam 608 kürekçi katıldı.

Atlanta Olimpiyatında kürek branşında 14 yarış yapıldı. Erkeklerde Dört Tek Dümencili ve İki Tek Dümencili tekneleri ile Kadınlarda Dört Tek Dümencisiz tekneleri Olimpiyat kategorisinden çıkartılırken Erkeklerde Hafif Kilo İki Çifte, Hafif Kilo Dört Tek Dümencisiz ve Kadınlarda Hafif Kilo İki Çifte tekneleri Olimpik sınıfa eklendiler.

Sydney Olimpiyatında Kürek Branşında 14 kategoride yapılan yarışlara 51 ülkeden 184’ü kadın olmak üzere toplam 547 kürekçi katıldı. Madalyalar 20 ülkeye dağıldı, Romenler bütün kadın yarışlarını kazanarak Madalya sıralamasında en ön sırada yer aldı. Erkeklerde Steven Redgrave arka arkaya beşinci Olimpiyatında Altın alırken kadınlarda daha sonraki yıllarda kırılması zor bir rekora sahip olacak olan Romen Elisabeta Lipa üçüncü Altınını alacaktı.

2004 Atina Olimpiyatında kürek yarışları 14 – 22 Ağustos arasında yapıldı. 55 ülkeden 192 kadın, 358 erkek toplam 550 kürekçi katıldı. Erkeklerde 8, kadınlarda 6, toplam 14 tekne sınıfında yarışıldı.

A Finallere kalan altı tekne ve B Finaldeki ilk iki tekne (sekiz ekibin) kürekçilerine Olimpiyat Diploması verildi.

Erkekler İki Çifte yarışında Olimpiyat tarihinin ilk yedi tekneli final yarışı yapıldı.

55 ülkenin katılımı ile 14 kategoride yapılan yarışlarda Madalyalar 23 ülke tarafından paylaşıldı. Romanya Kadın sporcularıyla üç Altın topladı. Almanya, İngiltere ve Avustralya toplam dörder Madalya kazandılar.

Romen Elisabeta Lipa birinci olan Sekiz Tek ekibinin içinde yer alarak beşinci Olimpiyat Altınını kazandı. (1984-1992-1996-2000-2004). Böylece toplamda sekiz Madalya kazanan ilk kadın sporcu oldu. Ayrıca son Madalyasını 39 yaşında kazanmış olması ona dünya spor literatüründe ayrı bir unvan kazandırdı.

İngiliz Matthew Pinsent arka arkaya dördüncü Olimpiyatında, Dört Tek Dümencisiz teknesinin hamlasında Altın kazandı. Bu kez efsanevi partneri Steve Redgrave teknede yoktu.

Dördüncü Madalyasını kazanan bir başka isim de Alman kadın çifteci Katrin Boron oldu. (1992-1996-2000-2004).

2008 Pekin Olimpiyatında kürek yarışları Erkeklerde sekiz, Kadınlarda altı kategori olmak üzere toplam on dört tekne sınıfında yapıldı. Yarışlara 60 ülkeden 554 kürekçi katıldı. A Finallere kalan altı tekne ve B Finaldeki ilk iki tekne (sekiz ekibin) kürekçilerine Olimpiyat Diploması verildi.

2012 Londra Olimpiyatında kürek yarışları 28 Temmuz’da başladı ve 4 Ağustos’ta sona erdi. Yarışlara 14 kategoride 550 sporcu katıldı. 353 erkek, 197 kadın kürekçi 2000 metrelik Buckinghamshire’daki Eton Dorney parkurunda madalya için yarıştı. Her ülkeden 48 atlet (28 erkek, 20 kadın) Olimpiyata katıldı. Toplamda 58 ülke 206 tekne ile Eton Dorney parkuruna geldi.

A Finallere kalan altı tekne ve B Finaldeki ilk iki tekne (sekiz ekibin) kürekçilerine Olimpiyat Diploması verildi.

2016 Rio’da 31. Yaz Oyunları içinde Kürek Yarışları Brezilya’nın Rio kentinde 6/13 Ağustos tarihleri arasında Lagune Rodrigo de Freitas parkurunda 14 tekne sınıfında yapıldı.

14 tekne sınıfında, 1. Eleme, 2. Eleme (Repechage), Yarı Final ve Finaller ile tamamlanan yarışlara 69 ülkeden sporcular katıldı. En büyük katılım 12 ekiple İngiltere’den geldi. Yeni Zelanda ve Amerika 11’er tekneyle, Almanya ise 10 tekneyle Rio’ya geldi.

2016 Rio Olimpiyatında 69 ülkeden 546 (331 erkek, 215 kadın) sporcu katıldı.

11 ülke ilk kez olimpiyatlarda kürek çekti.

Türkiye’yi ilk kez kotayı aşarak katılma hakkı kazanan Hüseyin Kandemir – Cem Yılmaz Hafif Kilo İki Çifte ekibi, antrenörleri Recep Akıcı ile birlikte temsil etti. Cem Yılmaz teknenin hamlası olan Enes Kuşku’nun yaşadığı bir kaza nedeniyle ayrılması sonunda yarışlardan birkaç gün önce ekibe katıldı.

Rio Olimpiyatı sonrasında Kürek Dünyasında önemli değişiklikler oldu.

Dört yılda bir olimpiyatların ardından yapılan Olağanüstü FISA Toplantısı 10/11 Şubat 2017 tarihinde Tokyo’da gerçekleşti.

FISA’ya bağlı 151 federasyondan sadece altmış ikisinin hazır bulunduğu toplantıda olimpiyatlarda yarışan atlet sayısı olarak kürekçilerin üçüncü kalabalık gurup olduğuna dikkat çekilerek madalya sayıları ve kadın erkek eşitliği konularında konuşmalar yapıldı.

Her iki sınıfta da hafif kilo iki çifte kategorisinin özellikle üniversite sporcuları için önemi üzerinde duruldu. Kadın erkek eşitliği anlamında kadınlarda dört tek dümencisiz kategorisinin olmaması hakkında konuşuldu.

19 ülke kürsüye çıkarak konuşmalarda yer aldı. Bu ülkeler Hafif Kilo yarışlarının listeden çıkartılmaması için konuştular.

2020 Tokyo Olimpiyatında yarışacak tekne sayılarında yapılması düşünülen değişiklikler hakkında süregelen tartışma sonunda delegelerin oyları ile neticelendi.

Sonuç olarak erkek ve kadınların eşit sayıda yarış hakkı alması karara bağlandı. Böylece erkekler hafif kilo dört tek dümencisiz teknesi olimpiyat kategorisinden çıkartıldı, yerine 1992 Barselona’dan sonra yarışlardan çıkartılmış olan kadınlar dört tek dümencisiz teknesi listeye alındı.

Böylece 8 / 6 olan tekne sayıları 7 / 7 olarak eşitlendi ve Tokyo’da böyle yarışıldı. Pandemi nedeniyle bir sene gecikmeli olarak gerçekleşen Tokyo Olimpiyatında Erkekler Tek Çifte teknesinde sporcumuz Onat Kazaklı kotayı aşarak yarışma hakkını kazandı.

Neticede alınan eşitlik kararları gereği Tokyo’da 7 Erkek, 7 Kadın, toplam 14 tekne sınıfında 263 Erkek, 263 Kadın, toplam 526 kürekçi yarıştı.

Celal Gürsoy

09.04.2023

Reklam